Hoe ik twee keer verstrikt raakte… en uiteindelijk losbrak.

Er wordt tegenwoordig veel gesproken over narcisme. Maar de meeste mensen begrijpen pas echt wat het is wanneer ze er zelf middenin zitten.

Narcistisch misbruik begint namelijk niet met pijn. Het begint met iets dat lijkt op liefde.

En dat is precies waarom het zo gevaarlijk is.

Ik heb het twee keer meegemaakt in mijn leven. Twee relaties waarin het patroon bijna identiek was. Twee keer duurde het jaren voor ik begreep wat er werkelijk gebeurde.

Want narcisme herken je niet snel wanneer je erin zit. Je ziet het pas wanneer je er eindelijk buiten geraakt.

De eerste fase: Wanneer alles perfect lijkt…

Toen ik haar leerde kennen, voelde het alsof er eindelijk licht kwam na een lange periode van duisternis. Mijn leven had al veel klappen gekregen. Ziekte en verlies in mijn familie, paniekaanvallen. Een gevoel van richting kwijt te zijn. En plots was daar iemand die leek te begrijpen wat ik doormaakte. Ze luisterde. Ze leek empatisch. Ze leek warm. Voor het eerst in lange tijd voelde het alsof iemand mij echt graag zag.

Ik liet mijn leven achter om samen iets op te bouwen. Werk, familie, geld… Alles investeerde ik in dat nieuwe leven.

Wat ik toen niet wist, is dat narcistisch misbruik vaak begint met wat psychiaters ‘Love bombing’ noemen. Je wordt overspoeld met aandacht, met begrip, met woorden die precies aansluiten bij wat jij nodig hebt. Tot je volledig verbonden bent. Emotioneel, Praktisch, Financieel. Pas daarna begint het echte spel. Wanneer het masker begint te barsten…

De eerste signalen zijn klein. Zo klein dat je ze bijna niet opmerkt. Een opmerking hier, een kleine vernedering daar. Je bent te gevoelig, je begrijpt dingen verkeerd, je bent niet sociaal genoeg…

De persoon die eerst zo begripvol leek, verandert langzaam. Je begint te twijfelen aan jezelf. Misschien heb ik het verkeerd begrepen of misschien ben ik echt moeilijk. En dat is precies wat er moest gebeuren. Want iemand die twijfelt aan zichzelf, wordt makkelijker te manipuleren. Dat is de fase waarin narcisten beginnen met devalueren. De persoon die eerst bewonderd werd, moet langzaam kleiner worden.

Gaslighting – wanneer je je eigen realiteit begint te verliezen.

Op een bepaald moment verandert niet alleen de relatie, ook de werkelijkheid zelf lijkt te verschuiven. Schulden verschijnen maar ze zijn nooit haar schuld. Verhalen worden verteld over jou. Mensen beginnen anders naar je te kijken. Je reputatie wordt langzaam beschadigd. En wanneer je haar daarmee confronteert? Dan ontkent ze alles, of ze draait het om. Plots ben JIJ degene die problemen maakt, JIJ bent degene die overdreven reageert. Dat heet Gaslighting. Een vorm van manipulatie waarbij iemand jouw realiteit zo verdraait dat je zelf begint te twijfelen aan wat waar is. En wanneer je daar midden in zit… voel je je langzaam gek worden.

Financiële manipulatie. Een patroon dat vaak voorkomt bij narcistisch misbruik is controle via geld. Schulden, Leningen, … Ik betaalde schulden af, nieuwe schulden doken op. Telkens opnieuw geloofde ik dat het de laatste keer zou zijn. Want empatische mensen blijven hopen, ze blijven geloven dat iemand opnieuw de persoon wordt die ze in het begin leken te zijn. Maar dat is vaak een illusie.

De isolatie. Een van de meest vernietigende fases is isolatie. Langzaam raak je mensen kwijt, niet omdat jij hen verlaat maar omdat verhalen over jou verspreid worden. Je wordt zwartgemaakt, belachelijk gemaakt, mensen beginnen afstand te nemen. Je wereld wordt kleiner . En hoe kleiner jouw wereld wordt, hoe afhankelijker je wordt van degene die je manipuleert.

Hooggevoelige mensen voelen emoties intenser. Ze willen begrijpen, ze willen helpen. Dat zijn prachtige eigenschappen maar narcisten herkennen dat instinctief. Voor hen zijn hooggevoelige mensen vaak de perfecte prooi. Omdat we blijven geloven, omdat we blijven geven, omdat we blijven hopen dat de persoon van het begin ooit terugkomt. Maar vaak heeft die persoon nooit bestaan.

Wanneer het opnieuw gebeurt. Na die eerste relatie dacht ik dat ik mijn les had geleerd. Tot ik opnieuw iemand leerde kennen. Ook zij leek alles te zijn wat ik zocht. Begripvol, warm, meelevend. Maar achteraf zie ik dat het patroon bijna identiek was. Eerst bewondering. Ik was perfect, ik was alles wat ze ooit had gezocht. Maar daarna begon het opnieuw. Kritiek, op alles wat ik deed. Mijn gedrag, mijn persoonlijkheid, mijn uiterlijk. Ik was te stil, Te gevoelig, niet sociaal genoeg. Langzaam begon mijn zelfbeeld helemaal af te brokkelen.

De devaluatie. Wat narcisten uiteindelijk doen, is je langzaam afbreken. Ze vallen jouw persoonlijkheid aan, jouw gedrag, jouw identiteit. Zelfs de dingen waar ze eerst zogezegd verliefd op waren. Je voelt jezelf kleiner worden, alsof je langzaam verdwijnt. En ondertussen blijf je proberen om het beter te doen om weer de persoon te worden waar ze ooit verliefd op werd. Maar dat is een spel dat je niet kan winnen.

De wegwerpfase. En dan komt de laatste fase. Wanneer de narcist voelt dat er niets meer te halen valt, wordt je simpelweg weggegooid. Alsof je nooit iets betekend hebt. Alsof al die jaren samen nooit hebben bestaan. In mijn geval gebeurde dat op het moment dat ik emotioneel volledig uitgeput was, op Kerstdag. Ik was gebroken. Ik had alles gegeven, mijn energie, mijn vertrouwen, mijn toekomst. En toen er niets meer te halen viel, werd ik achtergelaten alsof ik een stuk vuil was. Voor iemand die al jaren trauma’s en verlies had meegemaakt, was dat bijna teveel om te dragen. Ik zat op een punt waarop ik het leven zelf niet meer zag zitten.

Het taboe waar niemand over durft spreken. Mannen kunnen net zo goed slachtoffer zijn van narcistisch misbruik. Wanneer een man vertelt dat hij psychologisch misbruikt werd door een vrouw, reageren mensen vaak ongemakkelijk. Of ze minimaliseren het. Maar manipulatie, controle en emotionele vernietiging heeft geen geslacht. Misbruik is misbruik.

Het moment dat de ketting breekt. Er komt een moment waarop je begint te begrijpen wat er gebeurd is. Niet plots maar langzaam. Je ziet patronen, je herkent manipulatie, je begrijpt dat je niet gek was. Dat moment is pijnlijk maar het is ook het begin van vrijheid.

Narcistisch misbruik is een ketting, elke leugen is een schakel, elke vernedering, elke manipulatie. Tot je vastzit.

Maar op een dag besefte ik iets. De ketting zat niet meer rond mij. Ze lag achter mij. Gebroken. En vanaf dat moment kon ik opnieuw beginnen, niet als slachtoffer maar als iemand die eindelijk begreep wat hem was overkomen…